Hội chứng ruột kích thích (IBS) là một bệnh lý đường tiêu hóa. Đặc trưng của bệnh là tình trạng đau bụng kéo dài, tái phát nhiều lần kèm theo tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ với nhau. Bệnh kéo dài gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nguyên nhân dẫn đến hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích do các nguyên nhân:

• Tăng mẫn cảm tạng;

• Rối loạn vận động ruột;

• Thay đổi tính thấm ruột;

• Viêm nhiễm lâm sàng;

• Chủng vi khuẩn;

• Yếu tố tâm lý.

Những dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng ruột kích thích

Các dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng ruột kích thích thường gặp là đau bụng, táo bón và tiêu chảy. Các triệu chứng có thể đơn độc hoặc phối hợp với nhau:

• Đau bụng, chuột rút hoặc chướng bụng liên quan đến việc đi tiêu;

• Những thay đổi về sự xuất hiện của nhu động ruột;

• Thay đổi về tần suất bạn đi tiêu.

Triệu chứng đau bụng không có đặc điểm gì cố định, không có vị trí nhất định. Bệnh nhân có thể đau dọc khung đại tràng, đau tăng lên sau ăn, thậm chí chưa ăn xong đã gây đau bụng làm người bệnh phải ngừng ăn, khi ăn phải thức ăn lạ dễ gây đau bụng. Các yếu tố khác như lạnh, nóng cũng có thể gây đau. Đau có thể triền miên nhiều ngày những cũng có thể chỉ 1 - 2 ngày, một tháng có thể đau nhiều ngày, nhưng cũng có bệnh nhân nhiều tháng mới đau một lần.

Phân lỏng hoặc có thể sống, có dịch nhầy lẫn phân, lẫn bọt. Lượng nhầy hoặc bọt nhiều ít tùy theo từng bệnh nhân.

Phân táo: Phân trở nên rắn, chắc, số lần giảm, < 3 lần đại tiện/tuần. Ngoài phân có thể có dịch nhầy bọc bên ngoài.

Ngoài ra các triệu chứng tại bụng cũng khá thường gặp: Bụng đầy hơi, ậm ạch, trung tiện nhiều, chán ăn, ăn không ngon miệng nhưng không có dấu hiệu sút cân. Toàn trạng không bị ảnh hưởng nhiều. Các triệu chứng khác ngoài tiêu hóa như nhức đầu, mất ngủ, bốc hỏa.

Hội chứng ruột kích thích có thể làm cho người bệnh ăn không ngon miệng

Phòng ngừa hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích bệnh lý cơ chế chưa được biết rõ do đó điều quan trọng nhất trong dự phòng hội chứng ruột kích thích nói riêng và các bệnh lý đường tiêu hóa nói chung là điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và lối sống:

• Ăn chậm, nhai kỹ thức ăn phải nhuyễn trước khi nuốt.

• Hạn chế bỏ bữa, ăn uống đúng giờ.

• Hạn chế thực phẩm cay, chua, đóng hộp, chế biến sẵn.

• Không sử dụng rượu bia và thức uống có gas.

• Kiểm soát các loại thức ăn có nhiều fructose.

Trên một số cơ địa đặc biệt ghi nhận các loại thức ăn thường xuyên gây tiêu chảy hoặc táo bón để có biện pháp phòng tránh.

Ngoài ra, cách dự phòng hiệu quả nhất là mỗi chúng ta nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, việc chẩn đoán và điều trị kịp thời sẽ giúp hạn chế những biến chứng nguy hiểm.

Điều trị hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích có thể xảy ra ở mọi đối tượng thuộc bất cứ độ tuổi nào. Tuy nhiên, phổ biến hơn ở nhóm người từ 20 – 50 tuổi. Hơn nữa, phụ nữ có khả năng dễ bị hội chứng ruột kích gấp đôi nam giới.

Vì là hội chứng mà cơ chế bệnh sinh chưa được biết rõ nên điều trị chủ yếu tập trung và chế độ ăn và dinh dưỡng, thay đổi lối sống, kết hợp với các thuốc điều trị triệu chứng nhằm cải thiện và phục hồi các chức năng đại tràng.

Việc điều trị hội chứng ruột kích thích cần được điều trị "cá thể hóa" tập trung vào từng triệu chứng cụ thể của mỗi người. Bác sĩ chỉ định thuốc dựa trên triệu chứng bệnh và hướng dẫn cụ thể cho người bệnh về chế độ ăn và lối sống thực phẩm nào cần bổ sung và thực phẩm nào hạn chế trong từng trường hợp bệnh cụ thể.

• Thuốc điều trị táo bón: Bao gồm các nhóm thuốc giúp nhuận tràng thẩm thấu, nhuận tràng kích thích và có thể bổ sung một số thực phẩm chức năng giúp bổ sung chất xơ.

• Thuốc chống tiêu chảy giúp kiểm soát tốt triệu chứng tiêu chảy của người bệnh.

• Thuốc giảm đau chống co thắt.

• Thuốc an thần, giảm lo âu.

• Lợi khuẩn đường ruột.

Ngoài ra, người bệnh còn cần thực hiện theo chế độ ăn phù hợp, bổ sung nhiều chất xơ đến từ rau củ quả. Đồng thời, hạn chế tối đa các thực phẩm có chứa nhiều gluten như lúa mì, yến mạch, ngũ cốc. Đối với người có kết quả dị ứng với protein trong những loại thực phẩm này cần loại bỏ hoàn toàn ra khỏi thực đơn của mình.

Để điều trị và phòng ngừa hội chứng ruột kích thích hiệu quả, đối với bệnh nhân cần thực hiện tốt 1 số điểm sau: Tránh căng thẳng, lo âu, suy nghĩ. Ăn uống đúng giờ, lượng vừa phải, không nên ăn uống quá nhiều. Kiêng đồ ăn tanh, lạnh, cay, ít dầu mỡ, lượng đạm vừa phải, tăng cường rau xanh chất xơ, hoa quả. Hạn chế uống bia rượu và cà phê. Kiêng ăn những đồ ăn uống sinh hơi như: đồ uống có ga, các loại đậu, bắp cải, nho, táo...